الشيخ السبحاني
90
قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)
اين جملهها نشان دهندهء احاطهء علمى خدا به تمام موجودات ريز و درشت است و ما در گذشته « 1 » دربارهء احاطهء علمى خدا به همهء موجودات سخن گفتيم . ولى براى نشان دادن عظمت احاطه و بىپايان بودن علم خدا يكى از بيانات قرآن را در اين جا مىآوريم تا بار ديگر از مقايسهء اين بيان با كتابهاى به اصطلاح آسمانى ديگر ، عظمت قرآن روشنتر گردد . علم بىپايان قرآن براى مجسم ساختن علم بىپايان خداوند ، بيانى دارد كه در نوع خود شاهكار عجيبى است ، و هيچ جمله و بيانى نمىتواند جاىگزين او گردد چنان كه مىفرمايد : « وَلَوْ أَنَّ ما فِى الأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَالبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ » ؛ « 2 » اگر همهء درختان روى زمين قلم شوند و درياهاى روى زمين به كمك هفت درياى ديگر براى نوشتن كلمات خدا مركب گردند ، هرگز كلمات خدا به پايان نمىرسد . مضمون اين آيه بهترين بيانى است كه مىتواند حقيقت بىپايان بودن علم او را مجسم سازد و هيچ رقم رياضى - ولو هر اندازه بزرگتر باشد - نمىتواند جاى اين بيان بنشيند . اگر مىفرمود : شمارهء معلومات خدا و اسرار جهان آفرينش به اندازهء عددى است كه يك ميليون صفر همراه آن
--> ( 1 ) . . بخش چهارم تفسير آيهء « هُوَ الأَ وَّلُ وَالآخِرُ وَالظّاهِرُ وَالباطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَىءٍ عَلِيمٌ » است . ( 2 ) . . لقمان ( 31 ) آيهء 27 .